We horen allemaal over klimaatverandering en hoe dit de wijnindustrie verandert. Hoe zit dat nu precies? In dit blog geven we daar meer uitleg over!
Klimaatverandering verandert wijnregio’s vooral doordat het rijpingsproces van de druiven anders verloopt: hitte versnelt de suikeropbouw, terwijl extremen, zoals bijvoorbeeld hittegolven of heel veel neerslag in korte tijd, een negatieve invloed hebben op de waterhuishouding van de wijngaard. Klimaatverandering zie je op wijngebied terug in andere oogstmomenten, veranderende wijnstijlen en zelfs in verandering van gebieden die geschikt zijn voor het maken kwaliteitswijn.
Wat verandert klimaatverandering precies in wijnregio’s?
Klimaatverandering beïnvloedt alle basisvoorwaarden voor het maken van goede wijn: temperatuur, waterhuishouding en het risico op extreme weersomstandigheden. Daardoor rijpen druiven sneller of juist onregelmatiger, verschuift het oogstmoment en verandert de verhouding tussen suiker, zuren en fenolische rijpheid. Het gevolg is dat dezelfde wijngaard in verschillende oogstjaren een andere wijn kan opleveren.
De belangrijkste klimaatveranderingen werken zo door:
- Temperatuur: warmere groeiseizoenen versnellen de rijping, waardoor het suikergehalte eerder stijgt dan dat de aroma’s, zuren en tannines “meegroeien”.
- Neerslagpatronen: langere droge periodes geven waterstress, terwijl piekbuien erosie en schimmeldruk kunnen beïnvloeden.
- Extremen: late voorjaarsvorst of hagel na vroege knopuitloop, hittegolven rond véraison en rookdruk door natuurbranden (in sommige gebieden) kunnen kwaliteit en opbrengst aantasten.
Praktische proeftip: vergelijk wijn gemaakt met dezelfde druif uit een koeler en een warmer jaar, of uit twee regio’s met een verschillend klimaat. Let daarbij op de verschillen qua percentage alcohol, strakheid (zuren), aroma’s (fris of rijp) en de verschillen qua tannines. Dit soort vergelijkend proeven is precies wat je in een goede wijncursus ook doet om klimaatimpact te herkennen in het glas. Bij de vinologenopleiding van Wineflight zijn 2 hele dagen gewijd aan de onderwerpen ‘Cool climate’ en ‘Warm climate’, juist om je te leren dit soort verschillen op te sporen.
Welke wijnregio’s winnen of verliezen door opwarming?
Opwarming verschuift wijnbouw grofweg richting koelere breedtegraden en hogere ligging. Gebieden die vroeger nét te koel waren, worden betrouwbaarder voor rijping, terwijl klassieke regio’s in warmere zones vaker te maken krijgen met hitte, droogte en stress in de wijngaard. “Winnen” en “verliezen” is daarbij niet zwart-wit; het hangt af van bodem, water, hoogte, expositie en lokale keuzes.
Wat je in grote lijnen ziet:
- Koelere regio’s worden interessanter: noordelijker gelegen gebieden en kustinvloeden kunnen constantere rijping geven, met behoud van frisheid.
- Hoger gelegen wijngaarden krijgen voordeel: hoogte werkt als een natuurlijke airco, met koelere nachten die zuren en aroma’s helpen bewaren.
- Traditioneel warme regio’s krijgen meer druk: het risico op overrijpheid, zonverbranding en waterstress neemt toe, waardoor stijl en druivenkeuze kunnen verschuiven.
Handige vuistregel bij het kopen van wijnen: als je houdt van frisse, strakke stijlen, kijk dan vaker naar hoger gelegen percelen, noordelijke exposities of regio’s met maritieme invloed. Als je juist rijp en vol zoekt, let er dan op of producenten de balans bewaken met oogsttiming en kelderkeuzes. Met name het (hoge) alcoholpercentage kan daarvoor een goede indicator zijn.
Hoe beïnvloedt klimaatverandering druivenrassen en wijnstijl?
Warmer weer geeft vaak rijper fruit, een hoger alcoholpercentage en lagere zuren, terwijl aroma’s kunnen opschuiven van frisse geuren en smaken zoals citrus en groene appel naar meer rijpe geuren en smaken zoals steenfruit en tropisch fruit, of bij rode wijnen van fris rood fruit zoals aardbei naar aardbeienjam (we noemen de wijn dan ‘jammy’). Tegelijk kan de fenolische rijping anders verlopen, waardoor de wijn minder in balans is.
Wat er in de praktijk verandert:
- Zuurgraad: de zuurgraad daalt sneller bij warmte, waardoor wijnen minder strak en fris worden.
- Alcohol en body: meer suiker in de druif betekent potentieel meer alcohol en meer body.
- Aromaprofiel: minder frisse aroma’s, meer rijp fruit.
- Tannines: rijper en zachter bij goede fenolische rijpheid, maar ook kans op hardheid als besloten wordt om eerder te oogsten om de zuurgraad hoger te houden.
Daarom schuiven keuzes in de wijngaard mee: producenten experimenteren met rassen die beter tegen warmte kunnen, met klonen en onderstammen die de druiven later laten rijpen of die efficiënter met water omgaan, en met aanplant op koelere plekken (bijvoorbeeld hoger, met meer wind, of met minder directe middagzon). Voor proevers is het interessant om te bezien of “typiciteit” niet verdwijnt en dat leer je het snelst door systematisch te vergelijken, zoals je ook doet in een wijncursus.
Welke aanpassingen gebruiken wijnbouwers om met hitte en droogte om te gaan?
Wijnbouwers sturen op schaduw, waterhuishouding en timing om druiven gezond te houden en de balans in de wijn te bewaren. In de wijngaard gaat het om het temperen van hitte en het vasthouden van vocht; in de kelder om het beschermen van frisheid en het vermijden van “overrijpe” indrukken. Welke maatregel werkt, hangt af van lokale regels, bodem en stijl.
Voorbeelden van maatregelen in de wijngaard
- Canopymanagement: de wijnranken zo snoeien dat druiventrossen meer schaduw krijgen, zonder dat de ventilatie verdwijnt.
- Bodembeheer: planten selecteren onder de wijnranken die de bodemtemperatuur laten dalen, water vasthouden en erosie beperken.
- Irrigatie (indien toegestaan): gericht en spaarzaam, zodat de plant niet “lui” wordt en de kwaliteit behouden blijft.
Maatregelen in de kelder
- Oogsttiming: eerder oogsten of in meerdere plukrondes om suiker, zuur en fenolische rijpheid beter te balanceren; het oogsttijdstip bepaalt immers de rijpheid en is daarmee een belangrijke factor voor de smaak.
- Vinificatiekeuzes: zachtere extractie, temperatuurcontrole en de mate van houtgebruik om frisheid en drinkbaarheid te bewaren; vinificatie beïnvloedt de uiteindelijke stijl sterk.
- Blends: combineren van percelen, hoogtes of rassen om spanning en complexiteit terug te brengen.
Proeftip: als een wijn log overkomt, check dan niet alleen het alcoholpercentage, maar ook de zuurgraad en rijpheid van tannines. Een producent kan met oogst en vinificatie veel corrigeren, maar in een heel heet jaar proef je vaak nog steeds of er sprake was van extreme omstandigheden.
Hoe Wineflight helpt met klimaatverandering in wijnregio’s
Wil je klimaatverandering niet alleen begrijpen, maar ook proefmatig leren en onderbouwen wat het doet met regio, druif en wijnstijl, dan helpen we je met praktijkgerichte educatie en actuele thema’s. De vinologenopleiding van Wineflight is op hbo-conform niveau geaccrediteerd door SNRO. Daarmee is Wineflight de enige aanbieder in Nederland met een vinologenopleiding op hbo-niveau. Dit betekent dat het hbo-niveau van de opleiding officieel getoetst is en voldoet aan de eisen die op dat niveau gelden. Hbo-conform geeft aan dat het gaat om verkort beroepsonderwijs (20 dagen) en niet om een meerjarige opleiding. Na afloop van de opleiding behaal je het vinologendiploma en mag je de titel ‘Vinoloog van Wineflight’ voeren.
- Bekijk ons totale programma en kies een route die past bij jouw leerdoel, van basis tot verdieping.
- Vergelijk niveaus en instapmomenten via levels, handig als je gestructureerd wilt opbouwen.
- Verdiep je in actuele thema’s, zoals duurzaamheid, natuurwijn en stijlverschuivingen, binnen de vinologenopleiding.
- Ervaar klimaat en terroir ter plekke met onze wijnreizen, zodat je proeft wat je leert.
- Blijf bij met korte updates via de gratis nieuwsbrief.
- Vragen over welke cursus wijnkennis het beste aansluit? Neem contact op via contact.
Wil je gericht leren herkennen hoe klimaatverandering terugkomt in het glas, van zuurbalans tot oogstkeuzes, zet dan je volgende stap. We zijn opgericht door twee vrouwelijke ondernemers met een passie voor wijn en werken vanuit een praktische Rotterdamse aanpak: geen poespas, wel toepasbare kennis. Neem contact op, dan denken we met je mee.
Gerelateerde artikelen
- Welk glas gebruik je voor orange wine?
- Hoe maak je natuurwijn?
- Waarom voelt sommige wijn filmend aan?
- Wat zijn de ethische overwegingen van een vinoloog?
- Hoe beoordeelt een vinoloog biodynamische wijnen?
Deze inhoud is gegenereerd met behulp van AI en kan fouten bevatten.
