Tannines herken je vooral aan astringentie: het droogtrekkende, stroefe gevoel op je tandvlees en aan de binnenkant van je wangen, alsof je op sterke thee of een onrijpe banaan kauwt. Ze zijn geen ‘smaak’ zoals zoet of zuur, maar een mondgevoel dat je speeksel minder ‘glad’ maakt. In dit artikel leer je waar tannines vandaan komen, hoe je ze test en hoe rijping en eten ze beïnvloeden—handig als je je cursus wijnkennis serieus wilt verdiepen.
Wat zijn tannines in wijn en waar komen ze vandaan?
Tannines zijn polyfenolen die structuur geven aan wijn en bijdragen aan het bewaarpotentieel. Je vindt ze vooral in rode wijn, omdat rode wijn vergist mét schillen, maar ze kunnen ook in sommige witte wijnen voorkomen door schilcontact of houtopvoeding.
De belangrijkste bronnen van tannines zijn:
- Druivenschillen: de grootste bijdrage bij rode wijn door vergisting met schillen.
- Pitten: kunnen extra grip geven, vooral bij stevige extractie.
- Steeltjes: bij (gedeeltelijke) vergisting met hele trossen kan dit kruidige, soms strakkere tannines geven.
- Houtlagering: eikenhout kan extra tannines en textuur toevoegen.
Hoeveel tannine je proeft, hangt sterk af van de vinificatie, zoals de duur en temperatuur van de maceratie, hoe vaak er wordt overgepompt en hoe hard er wordt geperst. Ook rijping speelt mee, omdat tannines in de fles of op vat kunnen ‘versmelten’ en zachter kunnen aanvoelen.
Hoe herken je tannines aan mondgevoel en smaak?
Je herkent tannines aan een droogtrekkend mondgevoel, niet aan een specifieke smaak. Ze geven een stroef, soms schurend gevoel op je tandvlees en wangen, en kunnen je mond ‘leeg’ laten aanvoelen doordat speeksel minder smeert.
Belangrijk onderscheid tijdens het proeven:
- Astringentie is een gevoel: droog, stroef, ruw, poederig.
- Bitterheid is een smaak: die proef je meer achter op de tong.
Let ook op de textuur en kwaliteit. Tannines kunnen fijn en krijtachtig zijn (meer ‘fluweel’) of grof en korrelig (meer ‘schuurpapier’). Handige proefwoorden zijn: strak, grip, drogend, korrelig, poederig, krijtachtig, stevig, rijp, groen (als ze onrijp en hoekig aanvoelen).
Hoe test je tannines tijdens het proeven stap voor stap?
De snelste manier om tannines te testen is een kleine slok te nemen, de wijn door je mond te laten gaan en te voelen waar het stroef wordt. Je speekselreactie is je meetinstrument: hoe droger je mond aanvoelt, hoe meer tannine je waarneemt.
- Neem een kleine slok en houd de wijn 3 tot 5 seconden in je mond.
- Wals de wijn langs je wangen en tandvlees, vooral boven je kiezen.
- Zuig kort wat lucht naar binnen (zoals bij professioneel proeven) om de textuur duidelijker te maken.
- Let op: wordt je tandvlees stroef, voelt je tong ‘ruwer’ en blijft dat hangen na het doorslikken of uitspugen?
- Reset met water en een neutrale cracker of een stukje brood.
- Vergelijk twee wijnen naast elkaar, bijvoorbeeld een lichte rode met zachte tannines versus een stevige rode met veel grip.
Praktische tips: proef niet te warm (warmte kan alcohol benadrukken), gebruik bij voorkeur een tulpvormig glas en maak korte notities met drie woorden: intensiteit (laag, midden, hoog), textuur (fijn, korrelig, drogend) en nasleep (kort, lang).
Wat is het verschil tussen tannines, zuur en alcohol in wijn?
Tannines, zuur en alcohol geven drie verschillende sensaties. Zuur zorgt voor frisheid en speekselvorming, tannines geven droogte en grip, en alcohol geeft warmte. Als je weet waar je het voelt, haal je ze snel uit elkaar, ook als je net begint met een cursus wijnkennis.
| Component | Waar voel je het? | Hoe voelt het? | Hoe lang blijft het? |
|---|---|---|---|
| Tannines | Tandvlees, binnenkant van de wangen | Droog, stroef, ruw | Vaak lang; ‘grip’ blijft hangen |
| Zuur | Zijkanten van de tong, onder de tong | Fris, sappig, speekselopwekkend | Meestal kort tot middellang |
| Alcohol | Keel, borst, soms neus | Warm, licht branderig | Kan lang aanhouden als warmte |
Snelle regel: krijg je meer speeksel, denk aan zuur. Wordt het droger en stroever, denk aan tannines. Voelt het warm richting je keel, denk aan alcohol.
Hoe veranderen tannines door rijping en welke wijn-spijscombinaties werken?
Tannines veranderen door rijping doordat ze samenklonteren tot grotere ketens, waardoor ze zachter en ronder aanvoelen. Jonge tannines kunnen strak en hoekig zijn; gerijpte tannines voelen vaker geïntegreerd, minder schurend en meer ‘fluweel’ aan.
Wat je vaak merkt in het glas:
- Jonge wijn: meer grip, drogend, soms groen of korrelig.
- Gerijpte wijn: zachtere textuur; de tannine lijkt ‘opgelost’ in de wijn.
- Houtinvloed: kan extra structuur geven, soms met een droger einde als het hout dominant is.
Bij wijn-spijs werkt het principe simpel: eiwit en vet verzachten tannines. Goede combinaties zijn rood vlees, stoofgerechten, harde kazen en gerechten met paddenstoelen of umami, omdat die de grip ronder laten aanvoelen. Minder handig zijn heel pittige gerechten (alcohol en hitte versterken elkaar) en bittergroene smaken zoals rauwe witlof of artisjok, die tannines harder kunnen laten lijken.
Wie dit soort proeflogica wil trainen, merkt dat een praktische aanpak het snelst werkt: precies de no-nonsense manier waarop Wineflight, opgericht door twee vrouwelijke ondernemers, wijneducatie in Rotterdam benadert.
Hoe Wineflight helpt met tannines herkennen?
Tannines leren herkennen gaat het snelst met gestructureerd vergelijken, een goede proefopbouw en duidelijke taal voor wat je voelt. Wij helpen je daarbij met praktijkgerichte proeverijen waarin je tannines naast zuur, alcohol en houtinvloed leert plaatsen, zodat je proefnotities consistenter worden en je sneller ‘grip’ in je glas herkent.
- Bekijk onze opleidingsopbouw en instapmogelijkheden via levels.
- Zie welke lessen en thema’s passen bij jouw cursus wijnkennis via het programma.
- Wil je doorleren richting vinoloog, lees dan over de vinologenopleiding. De vinologenopleiding van Wineflight is op hbo-conform niveau geaccrediteerd door SNRO. Daarmee is Wineflight de enige aanbieder van hbo-conforme vinologenopleidingen in Nederland. Dit betekent dat het hbo-niveau van de opleiding officieel is getoetst en voldoet aan de eisen die op dat niveau gelden. Hbo-conform geeft aan dat het gaat om verkort beroepsonderwijs (20 dagen) en niet om een meerjarige opleiding. Na afloop van de opleiding krijg je de titel ‘Vinoloog van Wineflight’.
- Proef tannines in context, van wijngaard tot glas, met onze wijnreizen.
- Blijf bij met moderne onderwerpen, zoals natuurwijn en alcoholvrije alternatieven, via onze gratis nieuwsbrief.
Wil je advies over welke route het beste past bij jouw niveau en doelen, neem dan contact met ons op via de contactpagina. We houden het graag praktisch en duidelijk, zoals je van onze Rotterdamse aanpak mag verwachten.